Luật sư HM&P chia sẻ quy định thuế đối với hộ kinh doanh trong bối cảnh mới

Hộ kinh doanh từ lâu đã là một cấu phần quan trọng của nền kinh tế Việt Nam, trải rộng từ các mô hình truyền thống như quán ăn, cửa hàng bán lẻ đến các hình thức kinh doanh hiện đại trên nền tảng số. Tuy nhiên, đây cũng là nhóm chủ thể thường gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận và tuân thủ pháp luật thuế, đặc biệt trong bối cảnh cơ quan quản lý đang đẩy mạnh số hóa và quản trị rủi ro. Mới đây, Luật sư Cộng sự Cấp cao Nguyễn Nhật Dương, đại diện Công ty Luật TNHH HM&P (“HM&P”), đã có buổi trao đổi chuyên sâu với Tạp chí Kinh tế Sài Gòn (The Saigon Times) về chính sách thuế đối với hộ kinh doanh trong giai đoạn mới, trong đó tập trung làm rõ những thay đổi quan trọng, cách xác định nghĩa vụ thuế và các rủi ro pháp lý cần lưu ý.

Nguồn: The Saigon Times

Chính sách thuế đang thay đổi theo hướng linh hoạt, nhưng yêu cầu tuân thủ ngày càng cao

Theo chia sẻ từ Luật sư Dương, một trong những điểm mới đáng chú ý nhất trong chính sách thuế hiện nay là việc thay đổi cách tiếp cận đối với ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế. Thay vì quy định cứng trong luật, cơ chế mới cho phép Chính phủ linh hoạt điều chỉnh theo từng thời kỳ, giúp chính sách phản ứng nhanh hơn với biến động kinh tế.

Song song đó, quản lý thuế đang chuyển mạnh sang hướng số hóa, khai thác dữ liệu điện tử và đối chiếu thông tin đa nguồn. Điều này đồng nghĩa với việc hộ kinh doanh không còn là khu vực “ít bị chú ý” như trước đây. Khi hoạt động kinh doanh ngày càng mở rộng trên nhiều kênh như cửa hàng, mạng xã hội, sàn thương mại điện tử và thanh toán không tiền mặt, nếu không có hệ thống ghi nhận và quản lý phù hợp, rủi ro thuế sẽ gia tăng đáng kể.

Luật sư Dương nhấn mạnh: “Một điểm nền tảng cần hiểu đúng khái niệm “doanh thu”. Trong pháp luật thuế, doanh thu là toàn bộ khoản thu từ hoạt động kinh doanh, không phải là lợi nhuận. Việc nhầm lẫn giữa hai khái niệm này là nguyên nhân phổ biến dẫn đến kê khai sai và tính thuế không chính xác.”

Cách tính thuế đơn giản nhưng dễ sai nếu không hiểu đúng bản chất

Đối với phần lớn hộ kinh doanh hiện nay, thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thuế thu nhập cá nhân (TNCN) được tính theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu. Cơ chế này giúp đơn giản hóa thủ tục so với doanh nghiệp, nhưng để áp dụng đúng, người kinh doanh cần xác định chính xác ba yếu tố: doanh thu thực tế, ngành nghề kinh doanh và tỷ lệ thuế tương ứng.

Trong thực tiễn, các nhóm ngành nghề khác nhau sẽ áp dụng tỷ lệ thuế khác nhau. Ví dụ, hoạt động phân phối hàng hóa thường có tỷ lệ thấp hơn so với hoạt động dịch vụ do đặc thù biên lợi nhuận khác nhau. Do đó, hai hộ kinh doanh có cùng doanh thu nhưng hoạt động trong các lĩnh vực khác nhau có thể có nghĩa vụ thuế hoàn toàn khác nhau. Đáng lưu ý, nhiều mô hình kinh doanh hiện nay mang tính hỗn hợp, vừa bán hàng vừa cung cấp dịch vụ. Trong các trường hợp này, nếu không tách bạch doanh thu theo từng nguồn, việc áp dụng sai tỷ lệ thuế là rủi ro rất phổ biến và có thể dẫn đến việc bị cơ quan thuế điều chỉnh lại nghĩa vụ sau này.

Rủi ro không chỉ nằm ở số thuế phải nộp, mà ở khả năng phát triển dài hạn

Trong bối cảnh quản lý thuế hiện đại, các sai sót này có thể dẫn đến nhiều hệ quả như truy thu thuế, tiền chậm nộp và xử phạt vi phạm hành chính. Tuy nhiên, đáng lưu ý hơn là các hệ quả dài hạn đối với hoạt động kinh doanh, bao gồm khó tiếp cận vốn ngân hàng, hạn chế hợp tác với đối tác lớn và khó chứng minh năng lực tài chính trong các giao dịch quan trọng.

Từ góc độ phòng ngừa, HM&P khuyến nghị hộ kinh doanh nên từng bước chuẩn hóa hoạt động quản trị, bao gồm tách bạch tài khoản kinh doanh và cá nhân, ghi nhận doanh thu từ mọi nguồn, lưu giữ chứng từ đầy đủ và rà soát đúng bản chất ngành nghề. Đồng thời, khi quy mô kinh doanh tăng lên, việc cân nhắc chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp cũng là một bước đi cần thiết để bảo đảm tính bền vững.

Kết thúc buổi trao đổi, Luật sư HM&P nhấn mạnh rằng thuế không chỉ là nghĩa vụ phải thực hiện mà là một phần của quản trị kinh doanh hiện đại; trong bối cảnh quản lý thuế ngày càng số hóa và minh bạch, hộ kinh doanh nào sớm chuẩn hóa việc ghi nhận doanh thu, tách bạch dòng tiền và tuân thủ đúng quy định sẽ không chỉ hạn chế rủi ro pháp lý mà còn tạo lợi thế trong mở rộng hợp tác, tiếp cận vốn và phát triển bền vững.

Xem thêm: Thuế hộ kinh doanh trong giai đoạn mới: hiểu, thực hiện thế nào cho đúng?