Luật sư HM&P chia sẻ về những thuận lợi và thách thức của doanh nghiệp FDI sau khi thay đổi địa giới hành chính

Việc sáp nhập các đơn vị hành chính cấp tỉnh, giảm từ 63 xuống còn 34 tỉnh/thành, là một trong những cải cách hành chính mang tính lịch sử của Việt Nam, hướng tới bộ máy chính quyền tinh gọn, hiệu quả và đồng bộ. Bên cạnh những kỳ vọng mở ra không gian phát triển mới và thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài chất lượng cao, nhiều doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) hiện đang đối mặt với những thách thức pháp lý và hành chính mới phát sinh từ quá trình sáp nhập. Trong buổi phỏng vấn trực tiếp với Đài Phát Thanh và Truyền hình TP. Hồ Chí Minh (HTV) ngày 12/12/2025, đại diện Công ty Luật TNHH HM&P (“HM&P”) - Luật sư Cộng sự Cấp cao Nguyễn Nhật Dương đã có những chia sẻ chuyên sâu về thực trạng, khó khăn và các khuyến nghị dành cho doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) trong giai đoạn chuyển tiếp quan trọng này.

Quốc lộ 13 phía Bình Dương đã có nhiều đoạn được mở rộng khang trang. Phía TP.HCM cũng đã có kế hoạch mở rộng, người dân kỳ vọng dự án sớm được hoàn thành thông suốt. Nguồn: Báo Tuổi trẻ

Sáp nhập hành chính ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp FDI

Theo Luật sư Dương, việc sáp nhập các tỉnh/thành theo chủ trương của Đảng và Chính phủ là một dấu mốc quan trọng trong tiến trình cải cách thể chế tại Việt Nam. Mục tiêu của việc sắp xếp lại đơn vị hành chính không chỉ dừng lại ở việc tinh gọn bộ máy nhà nước, mà còn hướng tới nâng cao hiệu quả quản lý, cải thiện chất lượng dịch vụ công, phát triển hạ tầng đồng bộ và tạo nền tảng thuận lợi hơn cho thu hút đầu tư, đặc biệt là dòng vốn FDI.

Từ góc độ nhà đầu tư nước ngoài, việc tái cấu trúc địa giới hành chính được kỳ vọng sẽ góp phần giảm thiểu thủ tục trung gian, đơn giản hóa hành chính và mở rộng dư địa thu hút dự án quy mô lớn. Tuy nhiên, trong quá trình chuyển đổi, mô hình chính quyền mới cũng đặt ra không ít thách thức cho doanh nghiệp, nhất là trong bối cảnh nhà đầu tư FDI luôn đề cao môi trường pháp lý ổn định, chính sách nhất quán và thủ tục hành chính có thể dự đoán.

Khó khăn đến từ sự khác biệt về chính sách và thể chế địa phương

Trước khi sáp nhập, mỗi địa phương tại Việt Nam đều có hệ thống chính sách ưu đãi đầu tư riêng biệt. Chẳng hạn:

• TP. HCM ưu tiên công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và công nghiệp bán dẫn theo Nghị quyết 98/2023/QH15;
• Bình Dương nổi bật với ưu đãi miễn tiền thuê đất cho các dự án sản xuất, kinh doanh;
• Bà Rịa – Vũng Tàu tập trung thu hút đầu tư vào cảng biển – logistics và công nghiệp “xanh”.

Sự khác biệt trong định hướng phát triển, cơ sở dữ liệu và cơ cấu quản lý giữa các địa phương sau khi sáp nhập đã khiến quá trình “liên kết vùng” gặp nhiều vướng mắc. Nhà đầu tư có thể đối mặt với thủ tục hành chính thiếu thống nhất, các chính sách ưu đãi bị gián đoạn hoặc thay đổi, làm ảnh hưởng đến tính ổn định của môi trường đầu tư.

Những thách thức thực tiễn mà doanh nghiệp FDI đang đối mặt

Theo Luật sư Nguyễn Nhật Dương, quá trình sáp nhập các đơn vị hành chính tuy mang lại nhiều kỳ vọng cải thiện môi trường đầu tư, nhưng trong ngắn hạn lại phát sinh nhiều vướng mắc pháp lý và vận hành đáng lưu ý đối với doanh nghiệp FDI. Những thách thức cụ thể có thể được chia thành hai nhóm chính:

Thứ nhất, thách thức về thể chế và chính sách ưu đãi

• Thiếu đồng bộ chính sách giữa các địa phương sau sáp nhập: Một số chính sách ưu đãi đầu tư đã bị thay đổi hoặc chấm dứt, gây khó khăn cho doanh nghiệp FDI trong việc xác định loại ưu đãi được hưởng và làm ảnh hưởng đến tính dự đoán của môi trường pháp lý;
• Chồng chéo hệ thống dữ liệu và thủ tục hành chính: Sự khác biệt trong quy trình xử lý hồ sơ và phân cấp quản lý giữa các địa phương cũ chưa được hợp nhất đồng bộ, gây khó khăn trong việc xác định cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận và giải quyết thủ tục;
• Nghĩa vụ điều chỉnh thông tin trên nhiều loại giấy tờ pháp lý: Dù Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp tạm thời chưa cần cập nhật địa chỉ mới, nhưng các loại giấy phép khác như Giấy chứng nhận đầu tư, giấy phép kinh doanh chuyên ngành, quyền sử dụng đất... có thể vẫn cần điều chỉnh theo địa giới hành chính mới.

Thứ hai, vướng mắc trong vận hành thực tế

• Hệ thống kế toán và hóa đơn điện tử chưa đồng bộ: Việc cập nhật địa chỉ mới trên hóa đơn khiến phần mềm kế toán không nhận diện được, buộc doanh nghiệp phải thao tác thủ công và mất nhiều thời gian để xuất hóa đơn;
• Giao dịch nộp thuế bị gián đoạn: Tên cơ quan thuế mới sau sáp nhập chưa được cập nhật trong hệ thống ngân hàng, khiến doanh nghiệp không thể hoàn tất chứng từ nộp thuế;
• Gia tăng chi phí logistics và thuê mặt bằng: Giá bất động sản, chi phí kho bãi, vận chuyển tăng theo kỳ vọng hạ tầng mới, ảnh hưởng đến bài toán vận hành của doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất và phân phối;
• Quá tải hoặc thiếu đầu mối tiếp nhận hồ sơ: Một số địa phương chưa phân bổ hợp lý cơ quan tiếp nhận thủ tục hành chính, khiến doanh nghiệp phải mất thời gian xác định nơi nộp hồ sơ, hoặc gặp tình trạng quá tải tại điểm tiếp nhận.

Những thách thức nói trên không chỉ ảnh hưởng đến chi phí và tiến độ đầu tư, mà còn tác động đến niềm tin của nhà đầu tư FDI vào tính ổn định và minh bạch của môi trường pháp lý tại Việt Nam trong giai đoạn tái cấu trúc hành chính hiện nay.

Nguồn: Báo Chính phủ

Một số khuyến nghị từ HM&P

Trước những thay đổi lớn về địa giới hành chính, doanh nghiệp FDI cần chủ động rà soát lại toàn bộ hoạt động đầu tư để kịp thời điều chỉnh cho phù hợp với quy định mới. Theo Luật sư Nguyễn Nhật Dương, có hai nhóm việc mà doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý:

• Rà soát và cập nhật chính sách ưu đãi: Nhà đầu tư mới cần xác định chính xác ưu đãi đầu tư đang áp dụng tại địa bàn hoạt động và làm thủ tục tại cơ quan có thẩm quyền. Trong khi đó, nhà đầu tư hiện hữu nên kiểm tra lại các nội dung ưu đãi trong Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, quyết định chủ trương đầu tư hoặc các văn bản tương tự để cập nhật phù hợp với đơn vị hành chính mới.
• Điều chỉnh giấy tờ pháp lý theo địa giới mới: Doanh nghiệp cần cập nhật địa chỉ và các thông tin liên quan trên các loại giấy phép đầu tư, giấy phép con, giấy tờ về quyền sử dụng đất, trừ trường hợp có thông báo miễn điều chỉnh từ cơ quan chức năng. Đồng thời, việc kê khai và nộp hồ sơ phải đảm bảo chính xác và đúng đầu mối thẩm quyền nhằm tránh bị xử phạt hoặc kéo dài thời gian giải quyết.

Từ góc độ thể chế, Luật sư Dương cho rằng doanh nghiệp FDI không chỉ cần chủ động rà soát hồ sơ pháp lý và cập nhật chính sách ưu đãi, mà còn rất cần một khuôn khổ thể chế ổn định, rõ ràng để bảo đảm sự nhất quán trong quá trình đầu tư:

• Hoàn thiện và đồng bộ hóa khung pháp lý về ưu đãi đầu tư: Cần thống nhất các quy định liên quan đến xác định địa bàn ưu đãi sau sáp nhập, bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư hiện hữu, đồng thời cho phép nhà đầu tư lựa chọn phương án ưu đãi có lợi nhất nếu có nhiều cơ sở pháp lý khác nhau.

• Chuẩn hóa thủ tục hành chính trên nền tảng số: Việc xây dựng hệ thống dữ liệu dùng chung và thiết lập cơ chế một cửa điện tử liên thông toàn quốc sẽ giúp giảm thiểu thủ tục trung gian, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và tăng tính minh bạch trong phục vụ doanh nghiệp.

Việc thay đổi địa giới hành chính là một bước cải cách lớn, mở ra cơ hội phát triển dài hạn cho Việt Nam. Tuy nhiên, để những lợi ích đó được hiện thực hóa, cần đảm bảo quá trình chuyển tiếp không làm gián đoạn hoạt động của nhà đầu tư nước ngoài. Doanh nghiệp FDI cần chủ động nắm bắt các thay đổi pháp lý, cập nhật thông tin và điều chỉnh hồ sơ phù hợp, đồng thời yêu cầu sự đồng hành từ các chuyên gia pháp lý để ứng phó kịp thời với các rủi ro mới phát sinh. Với kinh nghiệm tư vấn cho các doanh nghiệp FDI tại Việt Nam, HM&P luôn sẵn sàng hỗ trợ doanh nghiệp trong việc rà soát chính sách, điều chỉnh giấy tờ pháp lý và xây dựng giải pháp tuân thủ toàn diện trong bối cảnh tái cấu trúc địa giới hành chính.

Xem thêm: Giải pháp thu hút FDI chất lượng cao sau sáp nhập