Luật sư HM&P tiếp tục chia sẻ với HTV về những khó khăn và giải pháp tháo gỡ của Hộ kinh doanh trong giai đoạn hiện nay

Trong những năm gần đây, mô hình hộ kinh doanh tại Việt Nam đang thay đổi rất nhanh dưới tác động của thương mại điện tử, mạng xã hội và xu hướng kinh doanh đa nền tảng. Từ các cửa hàng nhỏ truyền thống, nhiều hộ kinh doanh hiện nay đã mở rộng quy mô đáng kể, bán hàng toàn quốc, vận hành hệ thống cộng tác viên, livestream, quảng cáo trực tuyến và tạo ra doanh thu lớn thông qua các nền tảng số. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng kinh doanh trong nhiều trường hợp lại nhanh hơn khả năng quản trị nội bộ, đặc biệt là quản trị tài chính và thuế.

Mới đây, Luật sư Cộng sự Cấp cao Nguyễn Nhật Dương đại diện Công ty Luật TNHH HM&P (“HM&P”), đã có buổi trao đổi chuyên sâu với Đài Phát thanh và Truyền hình TP. Hồ Chí Minh (HTV) xoay quanh những khó khăn mà hộ kinh doanh đang đối mặt trong giai đoạn hiện nay, từ việc quản lý doanh thu, dòng tiền, dữ liệu giao dịch cho đến các thay đổi trong cơ chế quản lý thuế theo hướng số hóa và minh bạch hơn. Đồng thời, Luật sư Dương cũng đưa ra nhiều khuyến nghị thực tiễn nhằm giúp hộ kinh doanh hạn chế rủi ro pháp lý, nâng cao năng lực quản trị và phát triển bền vững hơn trong môi trường kinh doanh hiện đại.

Trong thực tế, nếu khoản tiền phát sinh từ việc bán hàng hoặc cung cấp dịch vụ thì vẫn có thể được xem xét là doanh thu kinh doanh, dù được nhận qua tài khoản cá nhân, ví điện tử, COD hay các nền tảng trung gian.

Nhiều hộ kinh doanh đang tăng trưởng nhanh hơn năng lực quản trị nội bộ

Theo chia sẻ từ Luật sư Dương, một thực tế đang diễn ra khá phổ biến là nhiều hộ kinh doanh có tốc độ tăng trưởng doanh thu rất nhanh nhưng cách vận hành vẫn mang tính thủ công. Không ít trường hợp bắt đầu từ việc bán hàng nhỏ lẻ qua mạng xã hội, nhưng chỉ trong thời gian ngắn đã mở rộng ra nhiều nền tảng, thuê thêm nhân sự, đẩy mạnh quảng cáo và phát sinh lượng đơn hàng lớn. Tuy nhiên, việc quản lý doanh thu, dòng tiền và chứng từ lại chưa được chuẩn hóa tương ứng.

Khi quy mô còn nhỏ, các bất cập trong quản trị có thể chưa bộc lộ rõ, nhưng khi hoạt động kinh doanh mở rộng trên nhiều kênh, việc không theo dõi đầy đủ doanh thu, không tách bạch chi phí cá nhân và chi phí kinh doanh, không lưu trữ chứng từ hoặc không quản lý dòng tiền theo từng nền tảng có thể dẫn đến rủi ro về thuế, tài chính và pháp lý, nhất là khi hoạt động online ngày càng để lại nhiều dữ liệu điện tử như lịch sử đơn hàng, chuyển khoản, ví điện tử, sàn thương mại điện tử, đơn vị giao hàng và nền tảng quảng cáo.

Minh bạch dòng tiền và dữ liệu là nền tảng để giảm rủi ro

Một trong những vấn đề được Luật sư Dương lưu ý là nhiều hộ kinh doanh hiện nay vẫn còn nhầm lẫn về thuế và quản trị dòng tiền. Có người cho rằng kinh doanh nhỏ lẻ thì sẽ không bị chú ý; có người nghĩ rằng tiền chuyển khoản vào tài khoản cá nhân không liên quan đến doanh thu kinh doanh; cũng có trường hợp đồng nhất doanh thu với lợi nhuận, từ đó đánh giá sai nghĩa vụ thuế của mình.

Trong thực tế, nếu khoản tiền phát sinh từ việc bán hàng hoặc cung cấp dịch vụ thì vẫn có thể được xem xét là doanh thu kinh doanh, dù được nhận qua tài khoản cá nhân, ví điện tử, COD hay các nền tảng trung gian. Việc sử dụng nhiều tài khoản cá nhân hoặc tài khoản người thân để nhận tiền bán hàng không chỉ làm dòng tiền khó giải trình, mà còn khiến chủ hộ khó kiểm soát chính xác tình hình kinh doanh của mình. Luật sư Dương nhận định:

“Minh bạch không chỉ là yêu cầu tuân thủ thuế, mà còn là nền tảng giúp hộ kinh doanh chứng minh năng lực tài chính, tiếp cận vốn, làm việc với đối tác lớn và phát triển bền vững hơn trong dài hạn.”

Chuẩn hóa hoạt động là bước đi cần thiết trong giai đoạn mới

Trong bối cảnh quản lý thuế ngày càng gắn với dữ liệu và công nghệ, hộ kinh doanh cần từng bước chuyển từ cách vận hành dựa trên kinh nghiệm sang mô hình quản trị bài bản hơn. Việc ghi nhận doanh thu đầy đủ, tách biệt dòng tiền kinh doanh và dòng tiền cá nhân, lưu trữ chứng từ, dữ liệu đơn hàng và thông tin giao dịch không chỉ giúp giảm rủi ro khi làm việc với cơ quan thuế mà còn hỗ trợ chủ hộ kiểm soát hiệu quả hoạt động kinh doanh. Đối với những hộ đã có doanh thu lớn, nhiều kênh bán hàng, nhiều nhân sự hoặc nhu cầu hợp tác với đối tác lớn, việc chuẩn hóa mô hình quản trị, rà soát cấu trúc pháp lý và cân nhắc nâng cấp mô hình hoạt động là bước đi cần thiết để phát triển ổn định và bền vững hơn trong giai đoạn mới.

Kết thúc buổi trao đổi với HTV, Luật sư Dương khẳng định hộ kinh doanh vẫn sẽ tiếp tục là một thành phần quan trọng của nền kinh tế Việt Nam nhờ tính linh hoạt, chi phí thấp và khả năng thích ứng cao. Tuy nhiên, trong môi trường kinh doanh hiện đại, sự phát triển bền vững sẽ không còn phụ thuộc đơn thuần vào khả năng bán hàng, mà ngày càng gắn chặt với năng lực quản trị dữ liệu, minh bạch dòng tiền, hiểu đúng nghĩa vụ thuế và chủ động chuẩn hóa hoạt động kinh doanh ngay từ giai đoạn đầu.

Xem thêm: Hộ kinh doanh trong “làn sóng” quản lý mới về thuế