Luật sư HM&P trao đổi về giải pháp thu hút đầu tư FDI với Đài Phát thanh và Truyền hình TP. Hồ Chí Minh

Từ ngày 01/7/2025, Việt Nam chính thức vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp và triển khai việc sáp nhập các đơn vị hành chính, mở ra kỳ vọng về cải cách thủ tục, tinh gọn bộ máy và tạo dư địa mới cho phát triển kinh tế, thu hút đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai trên thực tế, nhiều doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đã và đang gặp phải không ít vướng mắc liên quan đến chính sách ưu đãi đầu tư, thủ tục hành chính, phân cấp quản lý cũng như nghĩa vụ cập nhật, điều chỉnh các giấy tờ pháp lý theo địa giới hành chính mới. Trong chương trình tọa đàm phát sóng trên Kênh Kinh tế của Đài Phát thanh và Truyền hình TP. Hồ Chí Minh (HTV), Luật sư điều hành Nguyễn Văn Phúc, đại diện Công ty Luật TNHH HM&P, đã phân tích cụ thể những khó khăn, thách thức pháp lý đặt ra đối với doanh nghiệp FDI sau sáp nhập, đồng thời đưa ra các khuyến nghị nhằm góp phần nâng cao hiệu quả thu hút và giữ chân dòng vốn FDI trong giai đoạn mới.

TP.HCM đang lấy ý kiến người dân việc sáp nhập 2 tỉnh Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu. Nguồn: Thanh Niên

Những khác biệt về thể chế và chính sách trước sáp nhập

Trao đổi tại chương trình, Luật sư Phúc cho biết, trong suốt quá trình thu hút đầu tư nước ngoài, mỗi địa phương tại Việt Nam đều hình thành những định hướng phát triển và chính sách ưu đãi riêng phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội, quy hoạch và lợi thế so sánh của từng khu vực.

Thực tiễn cho thấy, có địa phương ưu tiên thu hút đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và năng lượng; có địa phương lại tập trung vào chính sách ưu đãi về đất đai, hạ tầng hoặc phát triển công nghiệp, logistics và dịch vụ. Những khác biệt này từng tạo ra sức hấp dẫn đầu tư ở từng địa bàn cụ thể, song đồng thời cũng đặt ra thách thức không nhỏ khi thực hiện sáp nhập các đơn vị hành chính. Luật sư Phúc nhận định:

“Chính sự khác biệt về chính sách ưu đãi, mô hình quản trị và cách thức tổ chức bộ máy hành chính giữa các địa phương trước sáp nhập là một trong những nguyên nhân khiến doanh nghiệp FDI gặp khó khăn trong việc tiếp cận, dự đoán và xây dựng kế hoạch đầu tư ổn định trong giai đoạn chuyển tiếp.”

Những vướng mắc pháp lý và khó khăn thực tiễn của doanh nghiệp sau sáp nhập

Sau quá trình sáp nhập đơn vị hành chính, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đang phải đối mặt với nhiều vướng mắc trên thực tế.

Một trong những vấn đề nổi bật là sự thiếu đồng nhất của các chính sách ưu đãi đầu tư giữa các địa phương trước sáp nhập. Việc thay đổi địa giới hành chính có thể làm phát sinh khác biệt trong cách xác định địa bàn ưu đãi, loại ưu đãi và thời hạn hưởng ưu đãi, ảnh hưởng đến quyền lợi và kế hoạch đầu tư dài hạn của doanh nghiệp FDI, trong bối cảnh nhà đầu tư đặc biệt coi trọng tính ổn định và khả năng dự đoán của chính sách.

Bên cạnh đó, sự chồng chéo về cơ sở dữ liệu, quy trình xử lý hồ sơ và phân cấp quản lý giữa các cơ quan sau sáp nhập cũng gây khó khăn cho doanh nghiệp trong việc xác định đúng cơ quan có thẩm quyền, kéo dài thời gian thực hiện thủ tục hành chính và làm gia tăng chi phí tuân thủ.

Ngoài ra, doanh nghiệp còn gặp vướng mắc trong việc cập nhật, điều chỉnh các giấy tờ pháp lý liên quan để phù hợp với đơn vị hành chính mới. Trên thực tế, việc thiếu đồng bộ giữa các hệ thống quản lý, phần mềm kế toán, hóa đơn điện tử, cũng như sự thay đổi về cơ cấu tổ chức của cơ quan thuế và các cơ quan chuyên môn khác, đã khiến không ít doanh nghiệp mất thêm thời gian và nguồn lực trong quá trình vận hành, ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả hoạt động kinh doanh.

Nguồn: Tuổi Trẻ

Khuyến nghị nhằm nâng cao hiệu quả thu hút và giữ chân FDI

Từ những vướng mắc thực tiễn nêu trên, Luật sư Phúc cho rằng, để triển khai hiệu quả mô hình chính quyền địa phương hai cấp và duy trì sức hấp dẫn của môi trường đầu tư, cần tập trung vào một số giải pháp trọng tâm sau:

• Hoàn thiện và thống nhất khung pháp lý về ưu đãi đầu tư, trong đó rà soát, đồng bộ các quy định liên quan đến địa bàn ưu đãi, điều kiện và thời hạn hưởng ưu đãi sau sáp nhập, theo hướng bảo đảm tính ổn định chính sách và quyền lợi của các dự án đã được cấp phép.
• Chuẩn hóa và số hóa thủ tục hành chính, thông qua việc hợp nhất dữ liệu giữa các địa phương cũ, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung và triển khai cơ chế “một cửa điện tử” liên thông, nhằm hạn chế chồng chéo thẩm quyền, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và nâng cao tính minh bạch.
• Tổ chức lại bộ máy và phân định rõ thẩm quyền của các cơ quan chuyên môn theo quy mô và đặc thù của đơn vị hành chính mới, giúp doanh nghiệp xác định rõ đầu mối tiếp nhận, xử lý thủ tục, qua đó giảm chi phí tuân thủ và chi phí “chờ” trong quá trình triển khai dự án.

Theo Luật sư Phúc, điểm mấu chốt không chỉ nằm ở việc sáp nhập địa giới hành chính, mà là xây dựng một khung pháp lý thống nhất, ổn định và có tính dự báo cao, đồng thời chuẩn hóa thủ tục hành chính trên nền tảng công nghệ số, qua đó tạo dựng môi trường đầu tư minh bạch và bền vững cho các doanh nghiệp FDI.

Việc nhận diện và xử lý kịp thời các vướng mắc pháp lý phát sinh sau sáp nhập đơn vị hành chính không chỉ là yêu cầu tuân thủ đối với doanh nghiệp FDI, mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm tính ổn định của môi trường đầu tư và hiệu quả triển khai dự án. Với kinh nghiệm tư vấn chuyên sâu trong lĩnh vực pháp luật đầu tư và doanh nghiệp, HM&P sẵn sàng đồng hành cùng nhà đầu tư trong việc nhận diện rủi ro, tuân thủ quy định pháp luật và triển khai hoạt động đầu tư một cách hiệu quả, bền vững tại Việt Nam.

Xem thêm Kỳ 1: Tại đây

Xem thêm Kỳ 2: Tại đây

Xem thêm Kỳ 3: Tại đây