Luật sư HM&P trao đổi về quyền riêng tư khi sử dụng xe công nghệ

Sự phát triển của các ứng dụng gọi xe công nghệ kéo theo việc nhiều tài xế lắp camera trên xe để bảo đảm an toàn và phòng ngừa tranh chấp; tuy nhiên, việc hình ảnh, video của hành khách bị đăng tải lên mạng xã hội để bình luận, “bóc phốt” hoặc công kích cá nhân cũng làm phát sinh nhiều tranh luận về quyền riêng tư, quyền đối với hình ảnh và trách nhiệm bảo vệ dữ liệu cá nhân (“BVDLCN”). Trong buổi phỏng vấn trực tiếp với Tạp chí Kinh tế Sài Gòn (The Saigon Times), Luật sư Phạm Thanh Huy đại diện Công ty Luật TNHH HM&P (“HM&P”), đã có những chia sẻ xoay quanh các quy định pháp lý liên quan đến việc ghi hình hành khách trên xe công nghệ, giới hạn sử dụng dữ liệu từ camera và những lưu ý quan trọng dành cho cả tài xế lẫn người sử dụng dịch vụ trong bối cảnh Luật BVDLCN 2025 chính thức có hiệu lực.

Nguồn: The Saigon Times

Camera trên xe công nghệ và giới hạn quyền riêng tư

Theo Luật sư Huy, đối với phần lớn xe công nghệ dưới 8 chỗ, pháp luật hiện hành chưa đặt ra nghĩa vụ bắt buộc phải lắp camera trong khoang hành khách. Vì vậy, nếu tài xế tự lắp camera trên xe thì đây chủ yếu là biện pháp tự nguyện nhằm hỗ trợ bảo đảm an toàn và lưu giữ chứng cứ khi cần thiết. Tuy nhiên, do camera có thể ghi nhận hình ảnh, giọng nói và các thông tin giúp nhận diện hành khách, việc vận hành thiết bị này phải tuân thủ các nguyên tắc về BVDLCN, đặc biệt là yêu cầu minh bạch, đúng mục đích và trong phạm vi cần thiết.

Từ góc độ quyền riêng tư, tài xế cần thông báo rõ ràng cho hành khách biết việc xe có camera và mục đích ghi nhận dữ liệu, đồng thời không được sử dụng dữ liệu vượt quá phạm vi cần thiết cho việc bảo đảm an toàn, xử lý sự cố hoặc cung cấp cho cơ quan có thẩm quyền. Luật sư Huy nhận xét:

“Việc tự ý sao chép, chia sẻ hoặc công khai hình ảnh, video của hành khách lên mạng xã hội có thể làm phát sinh trách nhiệm pháp lý liên quan đến quyền đối với hình ảnh, đời sống riêng tư và nghĩa vụ BVDLCN.”

Giới hạn sử dụng dữ liệu hành khách

Một trong những vấn đề được dư luận đặc biệt quan tâm là việc nhiều clip ghi lại hình ảnh hành khách bị đăng tải lên TikTok, Facebook hoặc các nền tảng khác nhằm mục đích “bóc phốt”, chỉ trích hoặc thu hút tương tác. Theo Luật sư Huy, đây là ranh giới pháp lý mà nhiều tài xế cần đặc biệt lưu ý. Việc ghi hình nhằm bảo đảm an toàn hoặc lưu giữ chứng cứ khi xảy ra tranh chấp không đồng nghĩa với việc tài xế được quyền tự ý sử dụng, chia sẻ hoặc phát tán dữ liệu cá nhân của hành khách theo ý chí của mình.

Trong trường hợp phát sinh tranh chấp, khiếu nại hoặc sự cố an toàn, dữ liệu từ camera có thể được sử dụng làm căn cứ làm việc với nền tảng gọi xe, cơ quan có thẩm quyền hoặc các bên liên quan. Tuy nhiên, việc tự ý đăng tải hình ảnh, video của hành khách lên mạng xã hội để “bóc phốt”, chỉ trích hoặc thu hút tương tác là hành vi có rủi ro pháp lý cao. Luật sư Huy cũng lưu ý rằng ngay cả khi hành khách có hành vi chưa phù hợp, tài xế vẫn không nên tự mình công khai dữ liệu cá nhân của họ trên môi trường mạng. Cách xử lý phù hợp là lưu giữ dữ liệu trong phạm vi cần thiết, phản ánh qua kênh hỗ trợ của nền tảng hoặc cung cấp cho cơ quan chức năng khi có yêu cầu.

Trách nhiệm bảo vệ quyền riêng tư

Theo Luật BVDLCN 2025, hành khách với tư cách là chủ thể dữ liệu có nhiều quyền quan trọng liên quan đến dữ liệu cá nhân của mình, bao gồm quyền được biết về hoạt động xử lý dữ liệu, yêu cầu hạn chế hoặc xóa dữ liệu trong các trường hợp phù hợp, cũng như quyền khiếu nại, tố cáo hoặc yêu cầu bồi thường thiệt hại khi quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm.

Bên cạnh nghĩa vụ theo quy định pháp luật, tài xế cũng cần tuân thủ các thỏa thuận, quy chế và tiêu chuẩn ứng xử của nền tảng gọi xe, đặc biệt là các quy định liên quan đến bảo mật thông tin khách hàng. Việc sử dụng dữ liệu sai mục đích có thể dẫn đến nhiều hệ quả như bị khiếu nại, yêu cầu gỡ bỏ nội dung, bồi thường thiệt hại, xử phạt vi phạm hoặc bị nền tảng hạn chế, khóa tài khoản, chấm dứt hợp tác.

Kết thúc buổi trao đổi với Tạp chí Kinh tế Sài Gòn, Luật sư Huy khẳng định rằng việc sử dụng camera trên xe công nghệ cần được đặt trong giới hạn minh bạch, cần thiết và đúng mục đích. Đây không chỉ là biện pháp bảo vệ tài xế, mà còn là yêu cầu tôn trọng thông tin cá nhân của hành khách và xây dựng môi trường dịch vụ an toàn, văn minh hơn.

Xem thêm: Gắn camera bên trong ô tô công nghệ: Đâu là giới hạn pháp lý?