Trong nhiều vụ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ (SHTT), doanh nghiệp có thể chứng minh mình là chủ thể quyền, chứng minh hành vi xâm phạm, thậm chí buộc bên vi phạm chấm dứt hành vi và tiêu hủy hàng hóa vi phạm. Nhưng đến khi yêu cầu bên xâm phạm hoàn trả chi phí thuê luật sư, một khoản tiền đã thực sự bỏ ra để bảo vệ quyền của mình, kết quả lại không đơn giản như vậy.
Trọng tài quốc tế thường được lựa chọn vì tính trung lập, chuyên môn và khả năng thi hành xuyên biên giới. Nhưng một phán quyết có lợi từ một trung tâm trọng tài uy tín ở nước ngoài chưa đồng nghĩa với việc bên thắng kiện có thể ngay lập tức kê biên tài sản và thu hồi tiền tại Việt Nam. Hai vụ việc liên quan đến các phán quyết của Trung tâm Trọng tài Quốc tế Singapore (SIAC), được Tòa án Việt Nam xem xét vào năm 2023 và 2026 , cho thấy khoảng cách đáng kể giữa “thắng kiện trọng tài” và “thi hành được phán quyết”.
Với nhiều tranh chấp thương mại hiện nay, hợp đồng không còn là tài liệu duy nhất quyết định kết quả vụ việc. Không ít vụ tranh chấp được phân định thắng thua từ một chuỗi email, một cuộc trao đổi trên Microsoft Teams, hay thậm chí vài tin nhắn Zalo giữa những người trực tiếp thực hiện giao dịch. Điều này phản ánh một thực tế rằng hoạt động kinh doanh đã chuyển dịch mạnh sang môi trường số, trong khi phần lớn giao dịch hằng ngày lại không được ghi nhận bằng các văn bản chính thức.
Chỉ trong vài năm, trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence – AI) và mô hình phần mềm dưới dạng dịch vụ (Software as a Service – SaaS) đã chuyển từ những giải pháp công nghệ dành cho một số doanh nghiệp tiên phong thành hạ tầng vận hành của nhiều ngành kinh tế. Doanh nghiệp không còn chỉ mua phần mềm, mà đang thuê năng lực xử lý dữ liệu, khả năng ra quyết định, dịch vụ tự động hóa và các mô hình AI được cập nhật liên tục thông qua nền tảng đám mây.
Trong M&A, hoàn tất giao dịch không đồng nghĩa với rủi ro đã khép lại. Chính sau thời điểm chuyển giao cổ phần, những vấn đề từng nằm ngoài hồ sơ thẩm định: từ nghĩa vụ thuế, khoản nợ chưa công bố, sai lệch thông tin đến vi phạm cam kết của bên bán mới có thể bắt đầu lộ diện.
Một quy định nhằm giữ gìn trật tự phiên tòa có thể là cần thiết. Nhưng khi biện pháp được lựa chọn không còn dừng ở việc kiểm soát hành vi ghi âm, ghi hình mà chuyển thành cấm cả việc mang điện thoại, máy tính và thiết bị điện tử vào phòng xử án, câu chuyện không còn đơn thuần là nội quy phiên tòa. Nó đặt ra một vấn đề lớn hơn: cơ quan ban hành văn bản dưới luật được đi xa đến đâu khi việc “quản lý” đồng thời làm thu hẹp các quyền đã được Hiến pháp và luật bảo đảm?
Một hợp đồng thuê mặt bằng hết hạn không đồng nghĩa mặt bằng sẽ tự động trở về với bên cho thuê. Trong thực tế, không ít doanh nghiệp rơi vào tình trạng bên thuê vẫn tiếp tục kinh doanh, để lại hàng hóa và thiết bị, không thanh toán các khoản phát sinh nhưng cũng không chịu bàn giao. Càng kéo dài, bên cho thuê càng mất cơ hội khai thác tài sản, phát sinh chi phí quản lý và đối diện với sức ép phải “tự lấy lại” mặt bằng.
Trong tranh chấp hợp đồng thuê kho, bên cho thuê thường cho rằng mình nắm lợi thế khi tài sản bị hư hỏng, việc bàn giao không đạt yêu cầu và chi phí sửa chữa theo thực tế phát sinh. Tuy nhiên, từ một nền kho bị nứt đến một phán quyết buộc bên thuê bồi thường là một khoảng cách pháp lý không nhỏ.
Trong các tranh chấp thương mại, điều làm phát sinh bất đồng không phải lúc nào cũng là một bên không thực hiện đúng điều đã cam kết. Không ít trường hợp, các bên đều viện dẫn chính hợp đồng để bảo vệ mình, nhưng lại đọc cùng một điều khoản theo những cách hiểu hoàn toàn khác nhau. Sự khác biệt trong cách giải thích không chỉ quyết định thời điểm hợp đồng chấm dứt mà còn kéo theo nhiều hệ quả khó lường khác.
Một bằng độc quyền sáng chế thường được nhìn nhận như sự ghi nhận thành quả nghiên cứu và là cơ sở để chủ sở hữu độc quyền khai thác công nghệ trên thị trường. Tuy nhiên, trong thực tiễn kinh doanh, giá trị của một bằng sáng chế không chỉ được quyết định bởi việc văn bằng được cấp, mà còn bởi khả năng chủ sở hữu thực thi hiệu quả quyền của mình khi xảy ra hành vi xâm phạm.
Khi kinh doanh, phần lớn doanh nghiệp đều dành nhiều thời gian để tìm kiếm khách hàng, đàm phán giá cả và mở rộng thị trường. Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng dành sự quan tâm tương xứng cho việc xây dựng và quản trị hợp đồng. Thực tế cho thấy nhiều tranh chấp thương mại có giá trị hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ đồng không xuất phát từ sự gian dối hay cố ý vi phạm của một bên, mà bắt nguồn từ những điều khoản thiếu chặt chẽ, những thỏa thuận chưa được ghi nhận đầy đủ hoặc sự chủ quan trong quá trình thực hiện hợp đồng.
Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, Việt Nam đã ký kết và tham gia nhiều hiệp định khuyến khích và bảo hộ đầu tư, hiệp định tự do thương mại thế hệ mới và các cam kết cao về bảo hộ nhà đầu tư nước ngoài. Tính đến hết năm 2025, Việt Nam đã và đang giải quyết với hơn 30 vụ kiện do nhà đầu tư nước ngoài khởi xướng. Theo đó, ngày 23/04/2026 vừa qua, Quốc Hội đã thông qua Nghị quyết số 20/2026/QH16 về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế ("Nghị quyết 20/2026"). Tuy nhiên, bên cạnh những quy định mới, tiến bộ của Nghị quyết, vẫn còn tồn đọng những điểm nghẽn chưa được giải quyết triệt để.